IB Turkish A Literature, IB Diploma'nın Grup 1 dil ve edebiyat alanında yer alan, Türkçe edebiyat geleneğini kuramsal bir çerçevede okumayı, karşılaştırmayı ve yazılı olarak savunmayı gerektiren bir derstir. Bu dersin sınav formatı, IB Diploma genel yapısı içinde iki yazılı kağıttan oluşur: birinci kağıt okunmamış bir metin üzerinden yönlendirilmiş analitik yazı, ikinci kağıt ise çalışılmış yapıtlardan oluşan bir karşılaştırma makalesi talep eder. IB Turkish A Literature metin analizi, öğrencinin sadece duygu ve izlenim değil, yazarın teknik tercihlerini, tarihsel bağlamı ve alımlama katmanlarını terimsel bir kesinlikle ortaya koyması demektir. Puanlama rubriği, kişisel yoruma yer verse de kanıt, terminoloji ve yapı üçlüsüne sıkı bir bağlılık bekler. Bu yazı, paragraf temelli bir iskeletten komut terimlerinin puan üzerindeki etkisine, yedi farklı soru tipinin her biri için beşer adımlık bir analiz protokolüne kadar uzanan somut bir hazırlık stratejisi sunar.
Komut terimleri puanı yönlendirir: analiz, tartışma ve değerlendirme farkı
IB Turkish A Literature sınavı, öğrenciden sıklıkla duygu aktaran ya da olay özetleyen bir yazı yerine, metnin nasıl kurulduğunu, neden bu şekilde kurulduğunu ve sonuç olarak okurda ne tür bir etki bıraktığını kanıt temelli olarak açıklamasını ister. Bu yüzden soru kökündeki fiil, yani komut terimi, yazının tüm mimarisini baştan belirler. Examine fiili metnin belirli bir bileşenine odaklanmayı ve onu yapısal olarak açmayı zorunlu kılar; Analyse bu odak noktasını neden-sonuç zinciri içinde kanıtlarla desteklemeyi ekler; Discuss ise farklı okumaları tartışmaya açar. Evaluate en üst düzey komut terimidir ve öğrenciden metin içi kanıtla metin dışı kuramı yan yana getirmesini bekler.
Pratikte gözlemlediğim en yaygın hata, öğrencilerin her komut terimini aynı paragraf kalıbıyla yanıtlamasıdır. Örneğin "Examine the use of imagery" sorusu için ortalama 45 dakika ayrılır; bu sürenin ilk 10 dakikası imge katalogunu çıkarmaya, sonraki 25 dakika her imgeyi paragraf temelli açmaya, kalan 10 dakika ise giriş ve sonuç cümlelerini sıkılaştırmaya harcanmalıdır. "Evaluate the effectiveness of the narrator's voice" sorusu ise daha karmaşıktır: önce anlatıcı tipi tespit edilir, sonra bu tipin okur üzerindeki etkisi metin içi örneklerle gösterilir, son olarak etkinlik yargısı bir kuramsal kavramla (ironi, serbest dolaylı anlatım, güvenilmez anlatıcı) temellendirilir.
IB Diploma sınav formatı, her kağıt için komut terimlerinin ağırlığını eşit dağıtmaz. Birinci kağıt tipik olarak tek bir komut terimiyle sınırlandırılmış bir soru sunar; ikinci kağıt ise genellikle birden fazla alt başlığı olan, öğrencinin seçim yapmasına izin veren bir karşılaştırma sorusu içerir. Bu yapı, sınav hazırlık stratejisini iki ayrı yola böler: birinci kağıt için komut terimi tek başına belirleyicidir, ikinci kağıt için ise seçim yapılan yapıtların ortak ve ayrıştırıcı özellikleri önceden çıkarılmış olmalıdır.
Komut terimlerini puanlama açısından değerlendirirken, kanıt ve yorum oranı belirleyicidir. Sadece alıntı yapan ve yorum katmayan yazılar orta bandın altında kalır; sadece yorum yapıp alıntı getirmeyen yazılar ise spekülatif okunur ve 4-5 bandında sınırlandırılır. Yedi puana ulaşan yazılar, her paragrafta bir alıntıya karşılık en az iki yorum cümlesi taşır. Bu oran, komut teriminden bağımsız bir kural olarak ezberlenmelidir.
Paragraf iskeleti: metni puan getiren dört katmana ayırma yöntemi
IB Turkish A Literature metin analizinde en sağlam çalışma stratejisi, okunan her metnin dört katmanlı bir paragraf iskeletine indirgenmesidir. Bu iskelet, sınav anında öğrencinin elinde hazır bir harita olmasını sağlar ve sınav saatinde yeni bir metin okunduğunda bile aynı yazı kalıbı uygulanabilir. Birinci katman bağlamsal çerçevedir: yazar, dönem, tür, metnin yayımlandığı ortam ve varsa çevirmen bilgisi tek bir paragrafta toplanır. İkinci katman anlatı veya söylem katmanıdır: anlatıcı tipi, bakış açısı, ses, ton ve hitap biçimi belirlenir. Üçüncü katman retorik ve biçimsel tercihler katmanıdır: imge, metafor, ritim, kafiye, noktalama, paragraf uzunluğu, bölüm yapısı. Dördüncü katman anlam ve alımlama katmanıdır: metnin açık ve örtük anlamları, varsa ironik gerilim, okurda bıraktığı etki.
Bu dört katmanı yazıya dökerken her paragraf bir katmanın sorumluluğunu üstlenir. Sınavda 90 dakikalık sürenin ortalama 12-15 dakikası metnin ilk okumasına, 60 dakikası yazıya, 10-15 dakikası ise gözden geçirmeye ayrılır. İlk okuma sırasında dört katmana dair kenar notlar düşülür; yazı aşamasında her paragraf bir katmanın altına yerleştirilir. Bu yöntem, sınav anında zihinsel yükü azaltır ve öğrencinin her paragrafın görevini bilmesini sağlar.
Şiir metinlerinde birinci katman, şiirin geleneksel formu (gazel, sone, serbest şiir) ile modern formal deneyler arasındaki konumu belirler. İkinci katmanda ses, ritim ve kafiye şeması çıkarılır. Üçüncü katmanda imge sistemi ve sözdizimsel kırılmalar haritalanır. Dördüncü katmanda ise şiirin açık anlamı ile alt metni arasındaki gerilim yorumlanır. Düzyazıda birinci katman anlatıcı pozisyonu, ikincisi zaman ve mekân kullanımı, üçüncüsü söylem ve üslup, dördüncüsü karakter inşası olur. Tiyatro metinlerinde ise birinci katman sahne yönergeleri, ikincisi diyalog yapısı, üçüncüsü dramatik ironi, dördüncüsü sahne geçişleridir.
IB Diploma puanlama mantığı içinde, paragraf iskeletinin işlevi iki yönlüdür: hem yazıyı düzenli hale getirir hem de sınav anında zaman kaybını önler. Öğrencilerin çoğu, paragraf başına 8-10 dakika hedefi koyar; bu hedefe ulaşmak için iskeletin önceden ezberli olması şarttır. Iskelet, yaratıcılığı engellemez; aksine yazıya akış kazandırır. Tecrübeme göre, iskeleti sağlam kurulmuş bir yazıda giriş paragrafı soruya doğrudan yanıt verir, gelişme paragrafları bir önceki paragrafın yargısını kanıtla sürdürür, sonuç paragrafı ise yazının bütününden çıkan bir yargıyı yeniden formüle eder.
Yedi soru tipi için beşer adımlık analiz protokolü
IB Turkish A Literature sınav formatı içinde en sık karşılaşılan yedi soru tipi şunlardır: tek bir teknik unsurun incelenmesi, anlatıcı veya ses analizi, karşılaştırmalı okuma, bağlamsal okuma, kuramsal okuma, alımlama odaklı okuma ve yaratıcı yanıt. Her biri için farklı bir analiz protokolü uygulanır.
1. Teknik unsur incelemesi (Examine the use of ...)
Birinci adım: soruda istenen teknik unsurun metinde kaç kez ve hangi bağlamlarda geçtiği tespit edilir. İkinci adım: her geçtiği yer kenar notla işaretlenir. Üçüncü adım: bu geçişler arasında bir örüntü olup olmadığına bakılır; sıklık, dağılım, kümelenme incelenir. Dördüncü adım: örüntü, yazarın teknik seçimine dair bir yargıya dönüştürülür. Beşinci adım: yargı, metnin bütününe etkisi açısından sınanır. Bu protokol, özellikle imge, motif, tekrar ve sözdizimsel kırılma sorularında işler.
2. Anlatıcı ve ses analizi (Analyse the role of the narrator/voice)
Birinci adım: anlatıcının birinci, ikinci veya üçüncü şahıs olup olmadığı belirlenir. İkinci adım: anlatıcının güvenilirliği, ironi düzeyi ve okurla mesafesi tespit edilir. Üçüncü adım: anlatıcının değer yargıları, yorumları ve sessiz bıraktığı alanlar haritalanır. Dördüncü adım: bu haritadan bir anlatı stratejisi çıkarılır. Beşinci adım: stratejinin metnin bütünündeki işlevi (güven inşa etme, gerilim yaratma, aldatma, tanıklık) bir paragrafta özetlenir.
3. Karşılaştırmalı okuma (Compare and contrast ...)
Birinci adım: iki metin veya iki yazarın ortak tematik alanı belirlenir. İkinci adım: her metinden bu alanı temsil eden ikişer pasaj seçilir. Üçüncü adım: pasajlar yan yana getirilerek benzerlik ve farklılık eksenleri çıkarılır. Dördüncü adım: benzerlik ve farklılıklar yazarın dönemsel konumu, tür tercihi veya hedef kitlesiyle ilişkilendirilir. Beşinci adım: karşılaştırma, edebiyat tarihi içinde bir yargıya bağlanır. IB sınav formatında bu protokol, ikinci kağıdın temel yapısıdır.
4. Bağlamsal okuma (Discuss the significance of ... in its historical context)
Birinci adım: metnin yayımlandığı dönemin siyasi, kültürel ve edebi bağlamı tek cümleyle özetlenir. İkinci adım: metnin bu bağlamda konumlandığı özgül nokta tespit edilir. Üçüncü adım: metin içi pasajlar bağlamla eşleştirilir. Dördüncü adüm: yazarın bağlamla gerilim veya uyum içinde olduğu yerler gösterilir. Beşinci adım: bu gerilim veya uyum, metnin anlam katmanlarına nasıl yansır sorusu yanıtlanır.
5. Kuramsal okuma (Examine the text through the lens of ...)
Birinci adım: kullanılacak kuramın temel kavramları üç-dört başlıkta toplanır. İkinci adım: bu kavramlar metin içi karşılıklarıyla eşleştirilir. Üçüncü adım: kuramın metni ne ölçüde açıkladığı, nerelerde sınırlarına ulaştığı belirlenir. Dördüncü adım: sınırlar, alternatif bir okumayla dengelenir. Beşinci adım: kuramsal okumanın metne özgün bir katkısı olup olmadığı tartışılır.
6. Alımlama odaklı okuma (How might different readers respond to ...)
Birinci adım: metnin belirsiz bıraktığı veya çoğul okumaya açık olduğu noktalar işaretlenir. İkinci adım: her nokta için olası iki okur profili tanımlanır. Üçüncü adım: her profilden bir alıntı yorumu örneklenir. Dördüncü adım: profiller arası gerilim metnin gücüne bağlanır. Beşinci adım: alımlama çeşitliliğinin metnin kalıcılığına etkisi tartışılır.
7. Yaratıcı yanıt (Write a ... in response to the extract)
Birinci adım: yaratıcı yanıtın türü (iç monolog, mektup, alternatif sahne) belirlenir. İkinci adım: kaynak metnin tonu, dili ve söylemi gözden geçirilir. Üçüncü adım: yaratıcı metnin karakteri, sesi ve sınırları tasarlanır. Dördüncü adım: taslak yazılırken kaynak metinle en az iki bağlantı noktası korunur. Beşinci adım: yaratıcı metin, sonuç cümlesinde kaynak metne açık bir göndermeyle kapatılır.
Şiir, düzyazı ve tiyatroda farklı okuma stratejisi
IB Turkish A Literature metin analizi, türler arası farklı okuma stratejileri gerektirir. Şiirde temel strateji ses ve ritimdir: kafiye şeması, ölçü, vurgu, durak ve tonlama ilk okumada çıkarılır. İkinci okumada imge ağının haritası çıkarılır; her imge bir sıfat veya isim etrafında kümelenir. Üçüncü okumada ise sözdizimsel kırılmalar, eksiltili yapılar, devrik cümleler ve parantez içi açıklamalar taranır. Şiir yazılarında paragraf başına ortalama 110-130 kelime hedeflenir; her paragraf bir imge veya sözdizimsel tercihe odaklanır.
Düzyazıda temel strateji anlatı yapısıdır. Birinci okumada olay örgüsü, zaman düzlemi ve mekân kullanımı belirlenir. İkinci okumada anlatıcı tipi, bakış açısı ve güvenilirlik tespit edilir. Üçüncü okumada karakter inşası, diyalog yapısı, betimleme yoğunluğu ve söylem tonu haritalanır. Düzyazı yazılarında paragraf başına 130-160 kelime hedeflenir; her paragraf bir anlatı bileşenine (anlatıcı, karakter, zaman, mekân, dil) adanır. Düzyazıda en sık yapılan hata, olay özetlemek ve karakteri psikolojik terimlerle açıklamaktır; IB puanlama rubriği bu tür açıklamaları spekülatif bulur ve orta bandın altında değerlendirir.
Tiyatroda temel strateji sahne ve diyalogdur. Birinci okumada sahne yönergeleri, dekor, kostüm ve ışık notları gözden geçirilir. İkinci okumada diyalog yapısı, replik uzunlukları, kesmeler ve yan yana konuşmalar haritalanır. Üçüncü okumada dramatik ironi, sahne geçişleri, sessizlik anları ve yan karakterlerin işlevi belirlenir. Tiyatro yazılarında paragraf başına ortalama 140-170 kelimeye çıkmak gerekir; her paragraf bir sahne bileşenine (yönerge, replik, geçiş, yan karakter) odaklanır. Tiyatro metinlerinde sık yapılan hata, sahne yönergelerini yok saymaktır; oysa yönergeler sahne estetiğinin yarısını taşır.
Bu üç tür için ortak bir kural vardır: alıntılanan pasaj, paragrafın giriş cümlesinden hemen sonra gelmeli ve yorum cümleleriyle çevrelenmelidir. Alıntının tek başına bırakılması veya paragrafın sonuna itilmesi, yazının bütünlüğünü zayıflatır. IB Diploma puanlama mantığında paragraf bütünlüğü, her paragrafın tek bir yargıyı sürdürmesi olarak tanımlanır; bu yargıya alıntı kanıt olur, yorum açıklar.
Bölgesel ve küresel çalışmalar listesini puan katmanına dönüştürme
IB Turkish A Literature, bölgesel ve küresel çalışmalar listesi adı verilen bir okuma listesinden seçilen yapıtlar üzerinden yürür. Bu liste, Türk edebiyatından ve dünya edebiyatından eserleri kapsar; sınavın ikinci kağıdı bu eserler arasında karşılaştırma yapmayı zorunlu kılar. Çalışmalar listesini puan katmanına dönüştürmek için her eser için dört sütunluk bir özet tablosu hazırlanır: yazar ve yapıt, dönem ve tür, temel temalar, teknik özellikler. Bu tablo, sınav anında yapıt seçimini hızlandırır ve karşılaştırma eksenlerini önceden kurar.
| Yazar ve yapıt | Dönem ve tür | Temel temalar | Teknik özellikler |
|---|---|---|---|
| Örnek 1 | Tanzimat dönemi roman | Modernleşme gerilimi, birey-toplum çatışması | Çeviri geleneği, didaktik anlatıcı, mektup tekniği |
| Örnek 2 | Cumhuriyet dönemi şiir | Kimlik, bellek, dil devrimi | Serbest ölçü, imge yoğunluğu, sözdizimsel kırılma |
| Örnek 3 | 20. yüzyıl dünya romanı | Bireyin yabancılaşması, varoluşsal sorgu | Bilinç akışı, güvenilmez anlatıcı, parçalanmış zaman |
Bu tablonun sınav hazırlık stratejisindeki işlevi, her yapıtın diğerleriyle bağlantı noktalarını önceden kurmaktır. Örneğin bir öğrenci Tanzimat romanını 20. yüzyıl dünya romanıyla karşılaştıracaksa, anlatıcı tipi ekseninde bir okuma tasarlamalıdır: Tanzimat'ın didaktik anlatıcısı ile modernist romanın güvenilmez anlatıcısı arasındaki fark, yazının temel gerilimini oluşturur. Bu gerilim, sınavda yazıya giriş cümlesi olarak yerleştirilebilir.
Çalışmalar listesinin puan katmanına dönüşmesi, her yapıt için en az iki karşılaştırma ortağı önceden belirlenmesiyle sağlanır. IB Diploma sınav formatı, öğrenciden yapıtlar arası sadece benzerlik değil, üretken bir gerilim de çıkarmasını bekler. Bu yüzden her yapıt için "bu yapıt hangi yapıtla yan yana getirildiğinde en güçlü gerilimi üretir" sorusu sınavdan haftalar önce yanıtlanmalıdır. Yanıt, tek bir paragrafta yazılır ve sınav anında giriş cümlesi olarak kullanılır.
Rubrik kriterleri 7'lik dil seviyesine nasıl taşınır
IB Turkish A Literature puanlama rubriği beş kriterden oluşur: anlama, yorum ve değerlendirme; anlatı ve bilgi; organizasyon; dil; ve metin seçimi ve yapısı. Her kriter 0-7 arası puanlanır; toplam puan sınavın ham puanını belirler. Yedi puana ulaşmak için her kriterde üst bandın diline hâkim olmak gerekir. Bu dil, "gösterir", "ortaya koyar", "kanıtlar" gibi fiillerle başlayan, metin içi alıntıyı yorumla birleştiren, sınırlı ve ölçülü yargılar üreten bir dildir.
Beş kriterin her biri için ayrı bir kontrol listesi hazırlanır. Anlama kriteri için: her paragrafta metin içi alıntı var mı, alıntı doğru mu, alıntının bağlamı korunmuş mu. Yorum kriteri için: yorum, alıntıdan sonra mı geliyor, yorumda bir yargı mı var, yargı metnin bütününe mi bağlanıyor. Organizasyon kriteri için: giriş soruya yanıt veriyor mu, her paragraf bir öncekiyle bağlantılı mı, sonuç yargıyı yeniden formüle ediyor mu. Dil kriteri için: yazım hatası yok mu, terminoloji tutarlı mı, cümle uzunlukları çeşitli mi. Yapı kriteri için: seçilen yapıtlar soruya uygun mu, karşılaştırma ekseni açık mı, sonuç yargısı güçlü mü.
Bu beş kriterin her biri, sınavdan sonraki değerlendirme toplantısında öğretmen tarafından ayrı ayrı puanlanır. Öğrenci kendi yazısını bu beş kritere göre kendi kendine puanlayabilirse, sınav anında güçlü ve zayıf yönlerini tanır. IB Diploma sınav formatında her kağıt, bu beş kriterin ağırlıklı toplamı üzerinden puanlanır; bu yüzden bir kriterdeki 7 puan, diğer kriterdeki 5 puanı telafi etmez. Dengeli bir yazı için her kriterde en az 6 hedeflenmelidir.
Yedi dil seviyesinin en belirgin işareti, yazının özgün ve ölçülü yargılar taşımasıdır. "Yazar çok güzel anlatmış" gibi genel yargılar 3-4 bandında kalır. "Yazar, üçüncü bölümde anlatıcıyı sınırlayarak okurun karakteri kendi yargısıyla tanımasını sağlar; bu tercih, modernist anlatının güvenilmez anlatıcı geleneğiyle örtüşür" gibi cümleler ise 7 bandına yerleşir. Fark, yargının metnin bütününe bağlanması ve kuramsal bir referans taşımasıdır. Bu dil seviyesi, kısa sürede öğrenilmez; en az 8-10 haftalık bir yazı pratiği gerektirir.
Sık yapılan altı hata ve her birinden çıkış formülü
IB Turkish A Literature öğrencilerinin en sık yaptığı altı hata ve her birinden çıkış formülü aşağıda sıralanır. Bu hatalar, sınav puanını 1-2 band aşağı çekebilecek niteliktedir; her birinin ayrı bir çalışma stratejisiyle giderilmesi gerekir.
Hata 1: Olay özetlemek. Öğrenci metni olay örgüsü üzerinden yeniden anlatır, teknik ve anlam katmanını atlar. Çıkış formülü: her paragrafta "bu paragraf metnin hangi bileşenini açıyor" sorusu sorulur; cevap "olay" ise paragraf silinip yeniden yazılır.
Hata 2: Kişisel yoruma ağırlık vermek. Öğrenci "bence", "bana göre" gibi ifadelerle metin dışı duygularını ekler. Çıkış formülü: her kişisel yorum cümlesi silinir; yerine metin içi kanıt getirilir; yargı metnin kendisine yönlendirilir.
Hata 3: Terminolojiyi rastgele kullanmak. Öğrenci "ironi", "sembol", "motif" gibi terimleri tanımsız kullanır. Çıkış formülü: her terim için iki cümlelik bir tanım defterde tutulur; sınavdan önce bu tanımlar gözden geçirilir; sınav anında terim, tanımıyla birlikte kullanılır.
Hata 4: Alıntıyı yorumsuz bırakmak. Öğrenci uzun alıntılar getirir, ardından bir-iki cümle yorum yazıp geçer. Çıkış formülü: her alıntıdan sonra en az iki yorum cümlesi zorunlu kılınır; yorum cümlelerinden biri yargı, diğeri gerekçe taşır.
Hata 5: Giriş paragrafını çok uzun tutmak. Öğrenci giriş paragrafında yazar, dönem ve bağlamı anlatır, soruya ancak ikinci paragrafta yanıt verir. Çıkış formülü: giriş paragrafı en fazla 5-6 cümle, doğrudan soruya yanıt veren bir yargıyla başlar.
Hata 6: Sonuç paragrafında yeni kanıt getirmek. Öğrenci sonuçta yeni alıntılar veya yeni bir yazar ekler. Çıkış formülü: sonuç paragrafı, yazı boyunca sürdürülen yargıyı yeniden formüle eder; yeni kanıt getirmez.
Bu altı hata, sınav hazırlık sürecinde haftalık yazı pratiğiyle sistematik olarak giderilir. Her yazıdan sonra öğrenci bu listeyi kendi yazısına uygular, hataları işaretler ve bir sonraki yazıda aynı hatayı tekrarlamamaya çalışır. Dört-beş haftalık bir döngüden sonra hataların çoğu otomatik olarak azalır. Bu yöntem, birebir çalışmada özellikle etkilidir; öğretmen, öğrencinin yazısını bu altı hata ekseninde geri bildirimlerse öğrenme hızlanır.
Sınav öncesi 90 günlük yoğunlaştırılmış plan mimarisi
IB Turkish A Literature'da 7'lik puan barajına ulaşmak için sınavdan 90 gün önce başlayan yapılandırılmış bir plan önerilir. Bu plan, üç aşamadan oluşur: okuma ve haritalama aşaması (ilk 30 gün), yazı pratiği aşaması (30-60. günler), sınav simülasyonu ve gözden geçirme aşaması (60-90. günler).
İlk 30 gün, çalışmalar listesindeki yapıtların okunması ve her biri için dört sütunluk özet tablosunun doldurulmasıyla geçer. Günde ortalama 25-30 sayfa okuma hedefi belirlenir. Her yapıt için en az iki karşılaştırma ortağı ve üç tematik eksen bu aşamada çıkarılır. Bu aşamanın sonunda öğrenci, her yapıtı tek cümlede tanımlayabilir, her yapıt için üç tematik eksen sayabilir, her yapıt için iki karşılaştırma ortağı önerebilir duruma gelmelidir.
30-60. günler yazı pratiğine ayrılır. Haftada ortalama iki tam yazı hedeflenir. Her yazı önce elle, sonra dijital ortamda yazılır. Yazılar, yedi soru tipinin her birinden en az bir örnek içerir. Her yazıdan sonra beş kriterlik rubrik üzerinden kendi kendini değerlendirme yapılır. Geri bildirim döngüsü, her yazıda en az iki kriter üzerinden yürütülür. Bu aşamanın sonunda öğrenci, 90 dakikalık bir sınav süresini verimli kullanır, paragraf başına zaman hedefini tutturur, yazıyı ortalama 1100-1300 kelime aralığında tamamlar duruma gelmelidir.
60-90. günler sınav simülasyonu ve gözden geçirmeye ayrılır. Bu aşamada haftada bir tam sınav (iki kağıt) simüle edilir. Her simülasyon, gerçek sınav saatinde ve süresinde yapılır. Simülasyon sonrası yazı, beş kriter üzerinden puanlanır ve zayıf kriter bir sonraki haftanın odağı olur. Bu aşamanın sonunda öğrenci, sınav anında hangi soru tipine kaç dakika ayıracağını bilir, hangi yapıtları hangi soruyla eşleştireceğini önceden tasarlamıştır, yazıyı sınav saatinde temiz bir dille tamamlar duruma gelir.
Bu 90 günlük plan, her hafta sonunda öğrencinin üç soruya yanıt vermesini bekler: bu hafta hangi yapıtı okudum, hangi yazıyı yazdım, hangi hatayı giderdim. Bu üç soru, hazırlık sürecinin somut ilerlemesini ölçer. IB Diploma puanlama sistemi, yedi bandına ulaşmak için bu tür yapılandırılmış bir pratiği şart koşar; plansız okuma ve yazma, 5-6 bandının ötesine geçmeyi zorlaştırır. 90 günlük plan, öğrencinin sınav anında güvenli, hazırlıklı ve dil seviyesi yüksek bir yazı ortaya koymasını sağlar.
IB Dershanesi'nin birebir IB Turkish A Literature programı, her öğrencinin yazı portföyünü bu 90 günlük plana göre değerlendirir, paragraf iskeletini ve dört katmanlı okuma haritasını öğrencinin metnine uygular, yedi soru tipinin her biri için beşer adımlık protokolü pratiğe döker.
Not: Bu yazı, IB Diploma Türk A Edebiyatı müfredatının temel çerçevesine ve sınav yapısına dayanır. Bireysel çalışma temposu, öğretmen geri bildirimi ve okul içi değerlendirme süreçleri öğrenciden öğrenciye farklılık gösterir; plan ve protokol, esnek bir çerçeve olarak uyarlanmalıdır.