IB Extended Essay araştırma sorusu nasıl daraltılır: 4 katmanlı süzgeç yöntemi

IB Diploma Programme'ın en kapsamlı akademik ürünü olan Extended Essay, öğrencinin bağımsız bir araştırma sorusu üzerinden 4.000 kelimeye yakın bir argüman inşa etmesini şart koşar. Bu ürünün omurgası, tek cümlede ifade edilen ve 25 kelimeyi aşmayan research question'dır. IB Extended Essay araştırma sorusu nasıl daraltılır sorusu, konu seçiminden sonraki en kritik aşamaya işaret eder; çünkü sınava hazırlık sürecinin tamamı, RQ'nun netliğine bağlıdır. Yanlış kurulmuş bir soru, hangi kaynak okunursa okunsun, hangi yöntem izlenirse izlensin, rubric'in Criterion A (focus) ve Criterion C (critical thinking) sütunlarında puan kaybettirir. Bu yazı, süzgeç testlerinden boundary düzeltmelerine, supervisor konuşmasından ders grubuna göre örneklere kadar RQ daraltma sürecinin tamamını 8 bölümde ele alır.

Extended Essay araştırma sorusunun anatomisi: bir RQ'dan beklenen 4 bileşen

IB Extended Essay değerlendirme rubric'i, odak (focus) kriterini açıkça ölçer: araştırma sorusunun netliği, sınırlarının çizilmiş olması ve argümanın tamamını taşıyacak kadar dar olması beklenir. Bir RQ'nun işlevsel olabilmesi için dört bileşeni aynı anda barındırması gerekir: hedef değişken ya da fenomen, araştırmanın yapıldığı bağlam (popülasyon, bölge, metin, dönem), zaman veya yer sınırı ve bir karşılaştırma ya da ilişki ekseni. Bu dört bileşenin biri eksik olduğunda, essay hem yöntemsel hem de analitik olarak yalpalamaya başlar; okuyucu, yazarın hangi soruya cevap aradığını metnin ortasında kaybeder.

Pratikte şunu sık gözlemliyorum: öğrenciler ilk taslakta "X'in Y üzerindeki etkisi nedir?" formülünü yazıyor, sonra bu formülü daraltmadan essay boyunca taşımaya çalışıyor. Oysa "etki" kelimesi tek başına bir mekanizma önermez. Hangi yönde, hangi koşulda, hangi ölçütle, hangi zaman diliminde? Bu dört soru, RQ formülünün de omurgasıdır. Eğer RQ bu sorulara cevap veremiyorsa, o RQ daha çok bir konu başlığı olarak kalır; bir araştırma sorusu olgunluğuna ulaşamaz.

Bir diğer anatomik unsur, RQ'nun cevaplanabilirliğidir. IB, "Bu soruya 4.000 kelimede cevap verilebilir mi?" sorusunu sormayan öğrenciyi cezalandırmaz; ama essay'in sığ kalması, Criterion C'nin 3-4 yerine 5-6 bandında kalmasına yol açar. Ölçülebilir ya da metin üzerinden izlenebilir bir sonuç üretmeyen RQ, dolaylı olarak tüm rubric'i aşağı çeker. Bu yüzden daraltma işlemi, yazım kolaylığı değil, puanlama disiplini açısından yapılır.

Son olarak, RQ bir cümle olmalıdır. İki cümlelik, iki nokta içeren ya da soru işareti ile bitmeyen RQ taslakları, IB koordinatörlüklerinin çoğunda supervisor tarafından geri çevrilir. Tek cümle, kelime sınırını zorlamadan sınava özel disiplini de yansıtır. Sınav formatı gereği 25 kelimelik tavan, kelime ekonomisini bir beceriye dönüştürür; bu beceri, üniversite düzeyinde tez yazarken de aynı biçimde karşımıza çıkar.

Dört katmanlı süzgeç testi: RQ adayını elemek için uygulanan sıralı kontroller

IB Extended Essay hazırlık stratejisi içinde RQ süzgeci, konu belirlendikten sonra uygulanan 4 aşamalı bir filtredir. Her katman, bir öncekinin üzerine eklenir; süzgeçten geçemeyen RQ, yeniden yazılır. Aşağıdaki liste, bu testlerin sırasıyla uygulanış biçimini verir:

• 1. Katman — Focused testi: RQ, tek bir değişken-ilişki ya da tek bir metin-odak ekseni taşıyor mu? "X, Y'yi nasıl etkiler?" yerine "X'in belirli bir boyutu, Y'nin belirli bir göstergesini nasıl etkiler?" formuna geçirilebiliyorsa RQ, focused testini geçer. Geçemiyorsa hâlâ konu başlığıdır.
• 2. Katman — Manageable testi: 4.000 kelimede yanıtlanabilir mi? Kaynak sayısı, veri erişimi, zaman ve kelime sınırı bir arada düşünüldüğünde, RQ'nun sınırları içinde kalınabiliyor mu? Bu test, genellikle 30-50 kaynaklık bir çerçeve ile ölçülür; daha fazla kaynağa ihtiyaç doğuran RQ'lar sınava uygun değildir.
• 3. Katman — Argumentative testi: RQ, salt betimleyici bir soru mu (descriptive) yoksa bir argüman gerektiren bir soru mu? "X nedir?" ya da "X nasıl gerçekleşir?" biçimindeki sorular, descriptive bantta kalır. "X, Y bağlamında neden Z'ye yol açar?" veya "X, Y'yi Z ölçütüne göre ne ölçüde açıklayabilir?" ise argumentative banta taşır. IB EE'nin güçlü örnekleri çoğunlukla ikinci gruptadır.
• 4. Katman — Discipline-appropriate testi: RQ, seçilen ders grubunun metodolojik sınırlarına uyuyor mu? Bir dil EE'sinde yorumsal metin analizi gerektiren soru; bir fen EE'sinde ölçülebilir değişken gerektiren soru; bir tarih EE'sinde birincil kaynak ve dönem sınırı olan soru uygundur. Yöntem ile soru uyumsuzsa, RQ sınav formatının dışına kayar.

Bu süzgeçlerin sıralaması bilinçlidir: önce odak, sonra yönetilebilirlik, sonra argüman, sonra disiplin. Çoğu öğrenci sondan başlar; "hangi ders için uygun?" diye sorar, oysa önce focused testi yanıtlanmadıkça geri kalan katmanlar anlamsızlaşır. Bir RQ, focused testini geçemiyorsa, hangi derste yazılırsa yazılsın sığ kalır.

Süzgeçler uygulanırken bir defter ya da dijital belge üzerinde her katmanın yanına kısa not düşmek, RQ'nun hangi katmanda takıldığını netleştirir. Bu notlar, supervisor toplantısına götürülecek somut gerekçeleri oluşturur. "RQ'mu daraltamıyorum" yerine "RQ'm 2. katmanda, çünkü 4.000 kelimede yönetilebilir kaynak sayısını aşıyor" demek, supervisor'ın yönlendirmesini somutlaştırır. Bu tür somut konuşma, puanlama sürecinde de Criterion E (engagement) üzerinde olumlu iz bırakır; çünkü IB koordinatörleri, öğrencinin RQ üzerinde ne kadar bilinçli çalıştığını belgelerden okur.

RQ formülü: değişken, bağlam, zaman-yer, karşılaştırma şablonu

Daraltma işleminin operasyonel omurgası, dört bileşenli bir cümle şablonudur. Bu şablon, RQ yazarken tekrar tekrar uygulanabilir; her uygulamada bileşenlerden biri somutlaştırılır. Şablon şu biçimde kurulur: [Bağımsız değişken / fenomen], [bağımlı değişken / analiz nesnesi]'ni, [bağlam: popülasyon, metin, bölge] içinde, [zaman ya da yer sınırı] boyunca, [karşılaştırma ya da ilişki ekseni] aracılığıyla nasıl etkilemektedir / açıklamaktadır?

Bu şablonun boşlukları doldurulurken her bir parça, bir kelime sınırına tabi tutulmalıdır. 25 kelimelik tavanı aşmadan dört bileşeni taşıyabilmek, cümle ekonomisini zorunlu kılar. Örneğin "Türk edebiyatında postmodern roman anlatıcıları" yerine "Orhan Pamuk'un 2000-2010 arası romanlarında anlatıcı tipi" yazmak, bağlam ve zaman bileşenlerini tek bir isim tamlamasında toplar. Aynı teknik fen EE'lerinde de işler: "Sıcaklığın bitki gelişimine etkisi" yerine "25-35°C aralığında sıcaklığın Phaseolus vulgaris filiz uzamasına etkisi" daha dar, daha ölçülebilir ve daha sınava uygun bir RQ üretir.

Karşılaştırma bileşeni, çoğu zaman açıkça yazılmaz; ama IB değerlendiricileri, RQ içinde bir karşılaştırma ya da ilişki ekseni arar. Bu eksen açıkça yoksa, essay betimsel bir profile dönüşür. Örneğin "Atatürk dönemi eğitim politikalarının etkisi" ifadesinde karşılaştırma yoktur; "Atatürk dönemi eğitim politikalarının 1923-1938 arası kız öğrenci okullaşma oranına etkisi" ifadesinde ise açık bir ilişki ekseni vardır: politika (bağımsız değişken) ile okullaşma oranı (bağımlı değişken) arasındaki bağlantı.

Formülün bir diğer işlevi, supervisor toplantılarında hızlı düzeltme yapmaya olanak sağlamasıdır. Öğrenci formülün dört boşluğunu doldurduğunda, supervisor her bir boşluğu tek tek sorgulayabilir: "Bağlam bu kadar geniş gerekli mi? Zaman sınırı neden bu yıl? Karşılaştırma eksenini metinde nasıl işleyeceksin?" Bu tür yapılandırılmış sorgulama, gelişigüzel düzeltmelerden daha etkilidir; çünkü RQ'nun hangi bileşeninin zayıf kaldığını tek tek görünür kılar.

Boundary hataları: RQ'nun kapsamını taşıran 3 klasik sorun ve düzeltme örnekleri

Boundary, RQ'nun çevresini çizen sınırdır; bu sınır, essay'in 4.000 kelimede neleri kapsayıp neleri dışarıda bırakacağını belirler. Boundary hatası yapan RQ'lar, essay boyunca okuyucuyu "bu konu neden burada?" sorusuyla baş başa bırakır. Üç klasik boundary hatası ve her biri için düzeltme örnekleri aşağıdaki gibidir:

1. Bağlamın aşırı geniş olması: "Türk edebiyatında kadın yazarların toplumsal cinsiyet temsili" ifadesinde bağlam sınırsızdır. Düzeltme: "Latife Tekin'in 1990-2005 arası romanlarında toplumsal cinsiyet temsili" — bu, yazar ve dönem sınırı çizer, 4.000 kelimede yönetilebilir bir metin kümesi oluşturur.
2. Değişkenin soyut kalması: "Eğitim sistemi öğrenci başarısını nasıl etkiler?" sorusunda bağımlı değişken ölçülemez. Düzeltme: "İstanbul'da devlet okullarında uygulanan XYZ müfredat değişikliğinin 9. sınıf matematik ders notu ortalamasına etkisi (2021-2024)" — burada bağımlı değişken somut bir ölçüt, bağımsız değişken belirli bir müdahale, bağlam belirli bir popülasyon ve zaman dilimi olarak netleşir.
3. Karşılaştırma ekseninin kaybolması: "İkinci Dünya Savaşı döneminde Alman propaganda filmleri" ifadesi, bir ilişki ya da karşılaştırma taşımaz; salt betimleme yapar. Düzeltme: "1939-1945 arası Alman propaganda filmlerinde Yahudi temsili ile anti-komünist temsili karşılaştırmalı olarak nasıl inşa edilmiştir?" — bu, iki alt temanın karşılaştırmasını RQ'nun içine yerleştirir ve essay boyunca analitik bir çerçeve sunar.

Bu üç hata, IB sınav formatı içinde farklı puanlama etkileri yaratır. Birincisi Criterion A'nın focus bandında, ikincisi Criterion C'nin critical thinking bandında, üçüncüsü ise Criterion B'nin knowledge & understanding bandında puan kaybına yol açar. RQ daraltma çalışması, her üç hatayı birden gidermek için yapılan çok katmanlı bir düzeltme sürecidir.

Boundary hatası yapıldığında essay'in ilk 1.000 kelimesinde bunu fark etmek zordur; ama 2.500 kelimeden sonra konu dışına taşma, gereksiz arka plan, tekrarlayan tanımlar belirginleşir. Bu yüzden boundary kontrolünün RQ aşamasında, essay yazımına başlamadan önce yapılması önerilir. Bir RQ, sınırları netleştirmeden yazılmaya başlanmış bir essay, geriye dönük düzeltmelerle kurtarılamaz; çünkü paragraf akışı, kaynak seçimi ve argüman zinciri sınava özel disiplinden uzaklaşmıştır.

Sınava özel bir ipucu: 25 kelime sınırı nasıl korunur

25 kelimelik tavan, IB EE'nin en sık gözden kaçan kuralıdır. 26. kelimede supervisor, RQ'yu geri çevirir. Bu sınırı korumak için, RQ yazıldıktan sonra kelime sayımı yapılmalı, sonra her kelimenin işlevi sorgulanmalıdır. Sıfatların çoğu, bağlaçların bazıları ve "belirli" gibi belgisiz sıfatlar atılabilir. RQ kısaaldıkça, sınav formatının gerektirdiği keskinlik artar. 18-22 kelime aralığı, çoğu RQ için ideal uzunluktur; 23-25 kelime ise ancak tüm bileşenler zorunluysa kabul edilir.

Konuşma dili ile RQ dili arasındaki 7 fark ve sınava özel terminoloji seçimi

Öğrenciler RQ yazarken sıklıkla gündelik dile yaklaşır; bu, sınav formatının gerektirdiği akademik dilden sapma anlamına gelir. Konuşma dili, RQ'da yer aldığında, essay boyunca da konuşma dili egemen olur; bu durum Criterion B (knowledge & understanding) ve Criterion D (presentation) üzerinde olumsuz iz bırakır. Aşağıdaki yedi fark, RQ dilinin nasıl kurulması gerektiğini somutlaştırır:

• Fark 1 — Soyut fiilden somut fiile: "etkilemek" yerine "şekillendirmek, dönüştürmek, sınırlamak, belirlemek" gibi daha spesifik fiiller tercih edilir. "Etkilemek" her şeyi anlatır, hiçbir şeyi anlatmaz.
• Fark 2 — Genel isimden disipline özgü isme: "toplum" yerine "toplumsal cinsiyet söylemi", "edebiyat" yerine "anlatıcı perspektifi", "eğitim" yerine "pedagojik yaklaşım" gibi disipline özgü kavramlar seçilir.
• Fark 3 — Süreklilik ifadesinden sınırlı ifadeye: "yıllar boyunca" yerine "2015-2019 arası", "tarihsel olarak" yerine "1980 sonrası dönemde" gibi somut zaman dilimleri yazılır.
• Fark 4 — Her yer ifadesinden yer belirlemesine: "dünyada" ya da "Türkiye'de" yerine "İstanbul Avrupa yakası" ya da "Doğu Anadolu Bölgesi" gibi dar yer adları kullanılır.
• Fark 5 — Karşılaştırma ekseninin açık yazılması: "farklılık göstermek" yerine "X ölçütüne göre Y'den ayrışmak" gibi açık karşılaştırma ifadeleri tercih edilir.
• Fark 6 — Nedensellik belirteçlerinin netliği: "bir nedenden dolayı" yerine "bu bağlamda X'in Y'yi artırdığı/azalttığı gözlemlenmektedir" gibi nedensellik zincirini görünür kılan ifadeler kullanılır.
• Fark 7 — Sınava özel terminoloji: Her ders grubunun kendi jargonu vardır. Tarih'te "birincil kaynak" ve "dönem", dil derslerinde "söylem çözümlemesi" ya da "edimbilim", fen derslerinde "bağımlı/bağımsız değişken" gibi terimler RQ içinde yer aldığında, essay'in disipliner çerçevesi baştan kurulmuş olur.

Bu yedi fark, RQ yazım sürecinde tek tek uygulanmaz; birlikte düşünülür. Bir RQ, yedi farkın altısını karşılıyorsa ama sınava özel terminolojiyi taşımıyorsa, hâlâ IB jargonundan uzaktır. Supervisor toplantılarında bu farklar üzerinden konuşmak, RQ'nun neden IB'ye uygun olmadığını somutlaştırır; soyut eleştiri yerine somut düzeltme önerisi sunar.

Daraltma sırasında supervisor ile konuşma: her toplantıda sorulacak 5 somut soru

Supervisor, RQ daraltma sürecinde yol gösterici değil, sorgulayıcı roldedir. IB müfredatı, supervisor'ın öğrenciye doğrudan cevap vermesini ya da essay'i yazmasını yasaklar; bunun yerine soru sormasını bekler. Bu nedenle, öğrencinin her supervisor toplantısına hazırlıklı gitmesi, soruların verimliliğini artırır. Her toplantıda sorulması önerilen beş somut soru şunlardır:

1. RQ'mun focused testi: tek bir değişken-ilişki taşıyor mu, yoksa birden fazla eksen mi var? Bu soru, RQ'nun çoklu mu yoksa tekil mi olduğunu netleştirir. Supervisor'dan gelen yanıt, RQ'nun daraltılıp daraltılmayacağına işaret eder.
2. RQ'mun manageable testi: 4.000 kelimede hangi kaynak kümesiyle cevaplanabilir? Bu soru, kaynak listesi taslağını somutlaştırır. 30-50 kaynak aralığı, EE için sınava uygun bir eşiktir. Daha fazla kaynağa ihtiyaç duyuluyorsa RQ sınırı aşmış demektir.
3. RQ'mun argumentative testi: bu soru bir argüman gerektiriyor mu, yoksa betimsel mi? Bu soru, essay'in analitik mi yoksa tanımlayıcı mı olacağını belirler. Betimsel RQ'lar, sınav formatının dışına kayar.
4. RQ'mun discipline-appropriate testi: seçtiğim ders grubunun metodolojik sınırlarına uyuyor mu? Bu soru, yöntem ile sorunun uyumunu sorgular. Uyumsuzluk varsa, ya RQ ya da ders seçimi değişmelidir.
5. RQ'mdaki her kelimenin işlevi: gereksiz sıfat, bağlaç ya da belgisiz sözcük var mı? Bu soru, 25 kelime sınırına saygı duymayı öğretir. Supervisor, kelime atölyesinde öğrenciye yön gösterebilir.

Bu beş soruyu her toplantıda sormak, RQ üzerinde yapılandırılmış bir diyalog kurar. Açık uçlu konuşmalar yerine bu tür yapılandırılmış sorgulama, supervisor zamanını verimli kullanır ve öğrencinin RQ üzerindeki özerkliğini korur. IB değerlendiricileri, Criterion E (engagement) kapsamında bu tür öğrenci inisiyatifini olumlu puanlar.

Bir diğer ince nokta, supervisor'ın eleştirilerinin hangi RQ katmanına yöneldiğini kayıt altına almaktır. Toplantı notları, sonraki taslakta hangi bileşenin düzeltildiğini gösterir; bu notlar Criterion E'nin belgeleri olur. IB Diploma genelinde EE, öğrencinin süreç yönetimini de değerlendirir; düzeltilmiş taslaklar ve toplantı notları, bu yönetimin kanıtıdır.

Yaygın ders gruplarında daraltma örnekleri: fen, insani bilimler, dil

RQ daraltma, her ders grubunda farklı bir kalıba bürünür. Aşağıdaki karşılaştırma tablosu, üç temel ders grubunda başlangıç RQ'su ile daraltılmış RQ'yu yan yana getirir. Tablo, IB Diploma hazırlık sürecinde sıklıkla karşılaşılan konu tiplerinden seçilmiştir:

Bu tablo, aynı daraltma hareketinin üç farklı ders grubunda nasıl uygulandığını gösterir. Her durumda, başlangıç RQ'su bir konu başlığı formundayken, daraltılmış RQ bir araştırma sorusu formuna geçmiştir. Bileşen düzeltmesi sütunu, hangi parçanın eklendiğini ya da netleştirildiğini tek tek gösterir; bu, RQ daraltma çalışmasının bir kontrol listesidir.

Bu örneklerin her birinde, daraltma sırasında değişmeyen tek şey, RQ'nun temel argümanıdır. Sıcaklık-bitki ilişkisi, kız öğrenci okullaşma oranı, Woolf'un kadın temsili, pH-enzim ilişkisi ve sıcaklık-zeytin ilişkisi korunmuş; sadece sınırları çizilmiştir. Bu, RQ daraltmanın altın kuralıdır: konuyu değiştirme, sınırını çiz.

Ders grubuna göre yöntem uyumu

Fen derslerinde (Group 4) RQ, ölçülebilir değişkenler ve deneysel tekrarlanabilirlik taşımak zorundadır. İnsani bilimlerde (Group 3) RQ, birincil kaynak ve tarihsel bağlam sınırı taşır. Dil derslerinde (Group 1) RQ, metin seçimi ve çözümleme ekseni gerektirir. Bu üç farklı yöntem, RQ formülünün aynı şablonla yazılmasına rağmen içeriğin farklılaşmasını sağlar. Öğrenci, RQ yazarken kendi ders grubunun yöntem sınırlarını göz ardı ederse, essay yazım aşamasında yöntemsel açmazla karşılaşır.

Sık yapılan daraltma hataları ve bunlardan kaçınma stratejileri

Bu bölüm, IB Extended Essay hazırlık stratejisi içinde RQ daraltma sırasında en sık yapılan hataları ve her birinden kaçınma yollarını bir araya getirir. Hatalar, kronolojik sırayla değil, etkilerine göre gruplanmıştır:

• Hata 1 — Çoklu RQ yazmak: RQ içinde iki ya da daha fazla soru sormak, essay'in odağını böler. Bir RQ'da yalnızca bir soru olmalıdır. Çözüm: cümleyi yüksek sesle okumak; iki soru işareti varsa birleştirmek; "ayrıca" ya da "ve" ile bağlanan iki cümleyi tek cümleye indirgemek.
• Hata 2 — Karşılaştırma eksenini RQ dışında bırakmak: RQ, bir ilişki ya da karşılaştırma taşımıyorsa, essay boyunca karşılaştırma sonradan eklenir ve bu da argümanı yapay kılar. Çözüm: formülün "karşılaştırma" boşluğunu doldurmadan RQ'yu bitirmemek.
• Hata 3 — Yöntemi RQ'ya yansıtmamak: RQ, analitik mi yoksa deneysel mi olduğunu açıkça taşımalıdır. Belirsiz yöntem, essay'in ortasında yön değiştirmesine neden olur. Çözüm: RQ'nun sonuna "hangi yöntemle?" sorusunu sormak; cevap RQ'ya "...metin çözümlemesi yoluyla", "...deneysel ölçüm yoluyla" gibi ekler getirmeyi zorunlu kılabilir.
• Hata 4 — Zaman sınırını göreceli ifade etmek: "Son yıllarda", "yakın dönemde", "geçmişte" gibi göreceli zaman ifadeleri sınav formatına uygun değildir. Çözüm: her zaman ifadesini somut yıl aralığına çevirmek; örneğin "son yıllarda" yerine "2018-2023 arası".
• Hata 5 — Bağlamı ülke düzeyinde bırakmak: "Türkiye'de", "Almanya'da" gibi ülke düzeyindeki bağlam ifadeleri, 4.000 kelimede yönetilebilir olmayabilir. Çözüm: bölge, şehir, kurum, dönem ya da metin kümesi düzeyinde daraltma yapmak.

Bu hataların beşi de sınav formatının gerektirdiği disiplinden sapma anlamına gelir. IB Diploma genelinde, RQ ne kadar keskin ve sınırlı olursa, essay'in geri kalanı o kadar kolay inşa edilir. Tersi de geçerlidir: bulanık bir RQ, ne kadar iyi yazılırsa yazılsın, sonunda puanlama üzerinde sınırlayıcı bir etki yaratır. Bu yüzden daraltma, EE sürecinin en yüksek getirili aşamasıdır; burada harcanan her saat, sonraki 30-40 saatlik yazım sürecini kolaylaştırır.

Son bir stratejik not: daraltma sonrası RQ, yazım süreci boyunca sabit kalmalıdır. Essay ilerlerken RQ değiştirilirse, paragraf akışı, kaynak seçimi ve argüman zinciri sarsılır. Bu sarsıntı, IB değerlendiricilerinin gözünden kaçmaz. RQ bir kez netleştikten sonra, onu essay'in pusulası olarak korumak, sınav formatının gerektirdiği disiplinin temelidir.

Sonuç olarak IB Extended Essay araştırma sorusu nasıl daraltılır sorusu, sınav hazırlığının en erken ve en etkili müdahale noktasını oluşturur. Süzgeç testleri, formül şablonu, boundary düzeltmeleri, supervisor konuşma protokolü ve ders grubuna göre örnekler, RQ daraltma sürecinin beş ayağıdır. Bu ayakları birlikte uygulamak, RQ'yu bir konu başlığından bir araştırma sorusuna dönüştürür; bu dönüşüm de IB Diploma EE'sinin 7'ye yakın puan almasının önkoşuludur. IB Dershanesi'nin EE hazırlık modülü, öğrencinin RQ taslağını bu beş ayak üzerinden birlikte çalışır ve her bir adayı birebir supervisor toplantı formatında sınava hazırlar.

Sıkça Sorulan Sorular