IB Diploma Internal Assessment sürecinin en sessiz ama en ağır iş kalemi, çoğu öğrencinin sınav dönemine yaklaşırken fark ettiği kaynak araştırmasıdır. Konu seçildikten sonra öğrencinin masasında yığılma eğilimi gösteren PDF'ler, ders kitabı bölümleri, ansiklopedik sayfalar ve kimi zaman tek tük röporta notu, IA'nın hangi soru etrafında döneceğini belirler. Bu yazı, IB Diploma öğrencisinin IA için kaynak araştırmasını nasıl yapılandıracağını, hangi filtrelerden geçireceğini, bibliyografyayı nasıl dengeleyeceğini ve rubrik üzerindeki gerçek etkiyi nasıl ölçeceğini somut adımlarla ele alıyor. Sınav formatı gereği IA'nın "araştırma" bölümü sadece bir dekorasyon değildir; IB puanlama ölçütlerinden biri doğrudan bilgi kaynaklarının kalitesine ve sentez gücüne bakar.
IB IA kaynak araştırmasının sınav formatı içindeki yeri
IA, IB Diploma programının her derste bulunan zorunlu dahili değerlendirme bileşenidir ve final notunun yüzdesini oluşturur. Türüne göre bir deney raporu, bir söylem analizi, bir matematik modelleme çalışması, bir sanat eseri süreci ya da bir tarihsel kaynak değerlendirmesi olabilir. Hangi biçimde olursa olsun, yazının belirli bir bölümü araştırmanın nasıl yapıldığını ortaya koymak zorundadır. Bu bölüm, dersin IA rubriğinde doğrudan bir ölçüt olarak yer alır. Türkçe, İngilizce, Fransızca, İspanyolca veya Japonca yazılan bir IA'da kaynak kullanımı aynı titizlikle değerlendirilir; dolayısıyla araştırma pratiği dile değil yönteme bağlıdır.
Çoğu IB Diploma öğrencisi, IA'nın büyük bölümünü üretim kısmına ayırır ve kaynak araştırmasını kısa tutar. Bu tercih, puanlama açısından pahalıya patlayabilir. Bir kaynak, ancak metin içinde eleştirel biçimde konumlandırılıp sentezlendiğinde puan getirir; sırf "Smith (2018) diyor ki..." kalıbıyla sıralanan referanslar, rubriğin eleştirel düşünme ölçütünde sıfır katkı sağlar. Bu nedenle kaynak araştırması, yazma sürecinden ayrı bir evre değil, IA'nın her paragrafına sinmiş bir zemin olarak tasarlanmalıdır.
Sınav formatı gereği IA'nın sayfa sınırı vardır; örneğin birçok derste gövde metni 12 sayfayı aşamaz. Bu sınır, her bir kaynağın metin içinde ne kadar yer kapladığını doğrudan etkiler. Tek bir kaynağa ayrılan paragraf sayısı arttıkça, eleştirel derinlik azalır; 25 kaynağa yayılmış bir yüzeysel kullanım da aynı sonucu verir. Altın nokta, sınırlı sayıda kaynağın derinlemesine okunması ve metnin her bölümünde farklı işlevlerle devreye girmesidir. Bu, IB Diploma hazırlık stratejisinin araştırma ayağında en sık gözden kaçan detaylardan biridir.
5 aşamalı tarama yöntemi: hazırlık stratejisinin iskeleti
IB IA kaynak araştırması, belirli bir ritimle ilerleyen beş aşamadan oluşur. Bu aşamalar, çoğu öğrencinin alışık olduğu "Google'a yaz, ilk 5 sonucu aç" refleksinden çıkmayı gerektirir. Yöntem, konunun daraltılmasından sentez notlarına kadar uzanan kontrollü bir süreçtir.
- 1. Konu sınırının çizilmesi: Araştırma sorusu tek cümlede, değişkenleri görünür biçimde yazılır. "Sosyal medyanın gençlerin uyku düzeni üzerindeki etkisi" yerine "13-18 yaş grubunda Instagram kullanım süresinin uyku başlangıç latansına etkisi" gibi bir cümle, anahtar kelimelerin seçimini kolaylaştırır.
- 2. Anahtar kelime setinin inşası: Araştırma sorusu en az 4 farklı anahtar kelime ve her biri için 2 eş anlamlı ile büyütülür. Akademik veri tabanlarında arama bu setle yapılır; Google gibi genel arama motorları yalnızca keşif amaçlı kullanılır.
- 3. Bibliyografik veri tabanı taraması: Okul kütüphanesinin eriştiği veri tabanları (JSTOR, EBSCO, ProQuest, Scopus, PubMed) bu aşamada devreye girer. Her bir anahtar kelime seti için en az 30 kayıt taranır, bunlardan 5-7 tanesi tam metin olarak indirilir.
- 4. Kar tanesi değerlendirme: Her bir tam metin, "bu kaynak IA'nın hangi argümanına hizmet eder?" sorusuyla okunur. Üç seçenek vardır: doğrudan argüman, karşıt argüman, bağlamsal çerçeve. Bir kaynak bu üçünden hiçbirine girmiyorsa bibliyografyada yer almaz.
- 5. Sentez notu: Her seçilen kaynak için tek sayfalık bir sentez notu hazırlanır. Bu not; argüman, yöntem, bulgu, sınırlılık ve IA'daki olası kullanım biçimini içerir. Sentez notu, yazma aşamasında geri dönüp bakılan tek dokümandır.
Bu beş aşama, tipik bir IB Diploma öğrencisinin 6 haftalık bir zaman dilimine yayılır. 1. ve 2. aşama 4-5 günde, 3. aşama 8-10 günde, 4. aşama 5-6 günde, 5. aşama ise 7-9 günde tamamlanabilir. Süreler, öğrencinin o dönemki ders yüküne göre kayar; ancak toplamda 30 günü aşan bir araştırma evresi, üretim aşamasını sıkıştırdığı için tavsiye edilmez.
4 temel filtre: güvenilirlik, güncellik, tür, alaka
Herhangi bir kaynağı IA'ya dahil etmeden önce dört filtreden geçirmek gerekir. Bu filtreler, IB Diploma hazırlık stratejisinin araştırma ayağında net bir ayıklama işlevi görür.
Güvenilirlik filtresi, kaynağın yazarı, yayın yeri ve hakem sürecini sorgular. Hakemli dergilerde yayımlanan makaleler, tanınmış akademik yayınevlerinin kitapları ve saygın kurumların raporları bu filtreyi geçer. Tanınmayan bir web sitesinden alınmış, yazarı belirsiz bir blog yazısı, aksi kanıtlanmadıkça bu filtreyi geçemez. Wikipedia ise atıf yapılan bir kaynak değil, keşif aracıdır; IA'da doğrudan kullanılamaz. Bu kural, IB Diploma genelinde birçok ders için ortaktır.
Güncellik filtresi, disipline göre değişir. Matematik ve fizik gibi temel bilimlerde 15 yıllık bir kaynak hâlâ geçerli olabilir; biyoloji, tıp, sosyoloji, ekonomi ve bilgisayar biliminde ise 5 yıllık eşik makul bir üst sınırdır. Tarih ve felsefe gibi alanlarda güncellik, kaynağın konuya doğrudan temas ettiği ölçüde değerlendirilir; birincil kaynak olarak değerlendirilen 19. yüzyıl metni, güncellik filtresinden muaftır.
Tür filtresi, kaynağın birincil mi yoksa ikincil mi olduğunu ayırır. Birincil kaynak, doğrudan incelenen olgunun kendisidir: bir deneyin verisi, bir röportajın dökümü, bir sanat eserinin kendisi, bir kanun metni. İkincil kaynak, birincil kaynağı yorumlayan ya da analiz eden eserdir. IB Diploma IA'larında sağlam bir kaynak çeşitliliği için hem birincil hem ikincil kaynak bulunmalıdır; yalnızca ikincil kaynaklardan oluşan bir bibliyografya, puanlama açısından yetersizdir.
Alaka filtresi, kaynağın IA'nın araştırma sorusuyla doğrudan konuşup konuşmadığını ölçer. Bir kaynağın konuyla ortak kelimeler taşıması alakalı olduğu anlamına gelmez; kaynağın argümanı, IA'nın argümanıyla diyalog kurabilmelidir. Bu diyalog, sentez notunda yazılı hale getirilir.
IB Diploma kaynak türleri tablosu
Aşağıdaki tablo, IB IA'da kullanılabilecek kaynak türlerini, her birinin tipik kullanım amacını ve puanlama açısından taşıdığı ağırlığı özetler. Bu tablo, öğrencinin bibliyografyasını dengelerken referans noktası olarak kullanılabilir.
| Kaynak türü | Tipik kullanım | Avantaj | Sınırlılık |
|---|---|---|---|
| Hakemli dergi makalesi | Argüman ve bulgu desteği | Yüksek güvenilirlik, güncel veri | Çoğu dilde erişim ücretli olabilir |
| Akademik kitap | Kavramsal çerçeve | Derinlemesine kuramsal arka plan | Bazı bölümler IA sorusuyla dolaylı bağ kurar |
| Birincil veri / arşiv belgesi | Özgün veri kaynağı | Yüksek özgünlük, eleştirel katkı | Yorumlama desteği için ikincil kaynağa ihtiyaç duyar |
| Kurum raporu (WHO, OECD, UNESCO) | İstatistik ve politika çerçevesi | Geniş ölçekli veri | Yöntem detayı sınırlı olabilir |
| Gazete / dergi yazısı | Toplumsal bağlam, güncel örnek | Güncel ve erişilebilir | Hakemli değildir, çapraz doğrulama ister |
| Video, podcast, görsel arşiv | Birincil veri veya örnek olay | Farklı kanallardan öğrenciye ulaşır | Atıf formatı ders rehberine göre değişir |
Birincil ve ikincil kaynak dengesi: 12 kaynak nasıl kurulur
Çoğu IB Diploma dersinde 8-15 kaynak arası bir bibliyografya, ne çok zayıf ne çok şişkin bir denge noktasıdır. 12 kaynak, ortalama bir IA için hedef sayıdır. Bu 12 kaynağın bileşimi, öğrencinin disiplinine göre değişir; ancak sağlam bir formül şu şekilde çalışır: 4 hakemli makale, 3 kitap veya kitap bölümü, 2 birincil veri veya arşiv belgesi, 1 kurum raporu, 1 gazete veya güncel kaynak, 1 diğer (video, röportaj, görsel arşiv). Bu oran, puanlama açısından "kaynak çeşitliliği" ölçütünü karşılar ve aynı zamanda öğrencinin tüm kaynakları okuyup sentezlemesine olanak tanır.
Birincil kaynak eksikliği, sık karşılaşılan bir zayıflıktır. Birçok öğrenci, IA boyunca yalnızca ikincil kaynaklardan oluşan bir literatür inşa eder. Bu, IA'yı "ikinci el bir özet" konumuna düşürür. Birincil kaynak, öğrencinin eleştirel gözünü görünür kılar; çünkü öğrenci, birincil kaynağı doğrudan yorumlama cesareti gösterir. Örneğin bir tarih IA'sında, dönemin gazete kupürlerini doğrudan analiz etmek; bir kimya IA'sında laboratuvar verisini kendi gözlemleriyle birlikte sunmak; bir İngiliz IA'sında incelenen romanın farklı baskılarını karşılaştırmak bu cesareti gösterir.
İkincil kaynakların seçiminde ise çeşitlilik esastır. Aynı yazarın iki farklı kitabını kaynak göstermek, çeşitlilik değildir; aynı okulun iki farklı yıl yayımladığı ders notu da çeşitlilik değildir. Farklı kurumlardan, farklı yıllarda, farklı yöntemlerle üretilmiş eserler bir araya geldiğinde, IA'nın "birden fazla perspektifi dikkate alma" ölçütü görünür hale gelir.
Sentez notu sistemi ve araştırma günlüğü
Kaynak araştırmasının en çok ihmal edilen aracı sentez notudur. Çoğu öğrenci, kaynakları okur, altını çizer, kapatır; yazma aşamasına geldiğinde neyi nerede okuduğunu hatırlamaz. Sentez notu, bu hafıza sorununu çözen tek sayfalık standart bir formattır. Her kaynak için doldurulan sentez notu, öğrencinin yazma sırasında geri döndüğü tek dokümandır.
Sentez notunun yapısı şu şekildedir:
- Kaynak kimliği: Yazar, yıl, başlık, yayın yeri, erişim bağlantısı veya DOI.
- Ana argüman: Kaynağın tek cümlelik temel iddiası.
- Yöntem: Kaynağın bulgularına nasıl ulaştığı; ampirik mi, kuramsal mı, tarihsel mi, deneysel mi.
- Bulgular: Öğrencinin kullanabileceği 2-3 somut bulgu veya kavram.
- Sınırlılık: Yazarın kendi itirafı veya öğrencinin tespit ettiği zayıflık.
- IA'daki kullanım: Hangi paragraf veya bölümde, hangi işlevle devreye gireceği.
Bu altı başlık, sentez notunun omurgasıdır. Öğrenci her kaynak için bu formu doldurduğunda, yazma aşamasında yalnızca sentez notlarına bakarak bir taslak çıkarabilir. Bu, üretim aşamasında harcanan zamanı yarıya indirir ve kaynakların metin içinde eleştirel konumlandırılmasını kolaylaştırır.
Araştırma günlüğü ise sentez notlarından farklı bir işlev görür. Araştırma günlüğü, öğrencinin günlük olarak kaydettiği 5-10 dakikalık serbest notlardır. Hangi veri tabanında ne arandığı, hangi filtrelerin işe yaradığı, hangi kaynakların ilk bakışta umut verip sonra çıkmaza girdiği, hangi konuşmaların yeni bir fikre yol açtığı bu günlüğe yazılır. Araştırma günlüğü, IA'nın yazım sürecinde değil, araştırma sürecinde tutulur ve öğrencinin düşünce izini korur. Bu iz, IB Diploma değerlendiricisinin IA'nın "araştırma süreci" ölçütünü değerlendirmesinde doğrudan bir kanıt oluşturabilir.
Atıf formatı ve rubrik uyumu
Kaynak araştırması, yalnızca kaynakları bulmak değil, aynı zamanda onları doğru biçimde metne entegre etmektir. IB Diploma'da tek bir zorunlu atıf formatı yoktur; APA, MLA, Chicago veya ders bazında kabul gören diğer formatlar kullanılabilir. Önemli olan, seçilen formatın IA boyunca tutarlı biçimde uygulanmasıdır. Yarı APA, yarı MLA karışımı bir bibliyografya, puanlamada küçük ama anlamlı bir kesinti oluşturur.
Atıf, metnin içinde üç işlevle kullanılır: doğrudan alıntı, dolaylı aktarım ve referans gösterme. Doğrudan alıntı, kısa ve amaca hizmet eden biçimde kullanılmalıdır; bir paragrafı kapsayan uzun alıntılar, IA'nın sayfa sınırını gereksiz şişirir ve öğrencinin kendi sesiyle yazma kapasitesini zayıflatır. Dolaylı aktarım, kaynağın argümanını öğrencinin kendi cümlesiyle yeniden ifade etmesidir; bu, puanlama açısından en çok ödüllendirilen kullanım biçimidir, çünkü öğrencinin sentez yapabildiğini gösterir. Referans gösterme ise bir iddianın arkasına kaynak yerleştirmektir; "Araştırmalar gösteriyor ki..." kalıbının somutlaştırılmış halidir.
Herhangi bir dersin IA rubriği, kaynak kullanımını üç-dört ölçütle değerlendirir. Bunlar genel olarak şu şekildedir:
- Kaynakların çeşitliliği ve güvenilirliği
- Kaynakların eleştirel değerlendirilmesi
- Kaynakların IA'nın argümanıyla bütünleşme biçimi
- Atıf ve bibliyografya düzeni
Bu dört ölçüt, IB Diploma hazırlık stratejisinin her adımında görünür olmalıdır. Araştırma öğrencisi, kaynağı bulduğu an bu ölçütlerin her birine göre kendi kendine bir kontrol yapar; bu kontrol, yazma aşamasında düzeltme yükünü azaltır.
Common pitfalls ve bunlardan çıkış formülleri
IB Diploma öğrencileri kaynak araştırmasında tekrar tekrar aynı hatalara düşer. Aşağıda en yaygın beş hata ve her biri için uygulanabilir bir çıkış formülü yer alır.
Hata 1: Kaynak yığma. 30-40 kaynağı PDF olarak indirip yalnızca yarısını okumak, bibliyografyada yer almayan kaynakları yazma riskini artırır. Çıkış formülü: 25 tam metin okuyup 12-15'ini bibliyografyaya almak. Okunmamış kaynağı kaynak göstermek, değerlendiricinin gözünden kaçmaz; çünkü sentez notu olmayan kaynak, metin içinde yüzeysel kullanılır ve puanlamada zayıf kalır.
Hata 2: Wikipedia ve ansiklopedik kaynaklara atıf. Wikipedia, yazma sürecinde keşif aracıdır, ancak IA'da atıf yapılan bir kaynak değildir. Aynı kural, kişisel bloglar, forumlar ve ansiklopedik özet siteleri için de geçerlidir. Çıkış formülü: Wikipedia'da okunan bilginin altındaki referansları takip edip birincil kaynağa ulaşmak ve asıl atfı oraya yapmak.
Hata 3: Tek dilde kaynak kullanmak. Yalnızca İngilizce kaynaklarla yazılan bir IA, farklı perspektifleri gözden kaçırır. Özellikle sosyal bilimler ve beşeri bilimlerde, konuya dair özgün tartışmalar farklı dillerde yürütülür. Çıkış formülü: Bibliyografyada en az bir kaynağın farklı dilde olmasını hedeflemek; dil yetkinliği ölçülmez, kaynağın kendi sesi değerlendirilir.
Hata 4: Karşıt görüşleri görmezden gelmek. IA, tek bir tezi kanıtlayan bir metin değildir; argümanın gücü, karşıt görüşlerin de ele alınmasıyla ortaya çıkar. Çıkış formülü: Her ana argüman için en az bir karşıt kaynak ayırmak. Bu karşıt kaynak, sentez notunda ayrı bir bölümde ele alınır ve metinde "Ancak X'e göre..." cümlesiyle bütünleşir.
Hata 5: Sentez notunu yazma aşamasında geriye bırakmak. Kaynağı okuyup altını çizdikten sonra sentez notunu "sonra yazarım" diye ertelemek, yazma aşamasında kaynakların anlamını kaybetmesine yol açar. Çıkış formülü: Sentez notu, kaynağın okunduğu gün yazılır. Bu, 12 sentez notu için 12 gün anlamına gelir; ancak yazma aşamasında kazanılan zaman, bu 12 güne kıyasla çok daha büyüktür.
6 haftalık kaynak inşası planı
IB Diploma hazırlık stratejisinin araştırma ayağı için somut bir zaman planı, çoğu öğrencinin ihtiyaç duyduğu iskeleti sağlar. Aşağıdaki 6 haftalık plan, IA'nın araştırma evresine özgüdür ve üretim aşamasını kapsamaz.
Hafta 1 - Konu sınırı ve anahtar kelimeler. Araştırma sorusu netleşir, anahtar kelime seti oluşturulur, ilgili veri tabanları belirlenir. Bu haftanın çıktısı, 1 sayfalık bir araştırma sorusu belgesidir.
Hafta 2 - Geniş tarama. Her anahtar kelime seti için veri tabanlarında 30'ar kayıt taranır. Yalnızca başlık ve özet okunur, uygun görülen 10-12 tam metin indirilir. Çıktı, indirilen PDF'lerin klasör yapısıdır.
Hafta 3 - Derinlemesine okuma ve ilk eleme. Tam metinler okunur, her biri için 4 temel filtre uygulanır. Filtreyi geçemeyen kaynaklar klasörden çıkarılır. Çıktı, 15-18 sentez notu taslağıdır.
Hafta 4 - Sentez notlarının tamamlanması ve dengeleme. Tüm sentez notları doldurulur. Bibliyografya dengesi kontrol edilir: 4 makale, 3 kitap, 2 birincil veri, 1 kurum raporu, 1 güncel kaynak, 1 diğer. Dengesizlik varsa 2-3 ek kaynak aranır. Çıktı, 12-15 tamamlanmış sentez notudur.
Hafta 5 - Karşıt görüş ve güncelleme. Her ana argüman için karşıt kaynak aranır. Mevcut kaynaklardan daha güncel olanlar varsa eklenir. Birincil kaynak eksikse, o kaynağı bulmaya yönelik özel bir arama yapılır. Çıktı, dengelenmiş 12-15 kaynaklık nihai bibliyografyadır.
Hafta 6 - Araştırma günlüğünün yazımı ve IA taslağının planlanması. Araştırma günlüğü, IA'nın "araştırma süreci" bölümüne temel oluşturacak biçimde gözden geçirilir. Sentez notlarına bakılarak IA'nın taslak planı çıkarılır. Çıktı, IA taslağının paragraf planıdır.
Bu 6 haftalık plan, çoğu öğrenci için gerçekçi bir zaman dilimi sunar. Yoğun bir sınav dönemine denk gelen öğrenciler, haftaları birleştirip 4 haftaya sıkıştırabilir; ancak her aşamanın en az yarısı korunmalıdır. Aceleyle geçilen araştırma evresi, üretim aşamasında geri dönüşü olmayan kayıplara yol açar.
Disipline göre araştırma farklılıkları
Kaynak araştırması, dersin doğasına göre belirgin biçimde farklılık gösterir. Bu farklılıklar, IB Diploma hazırlık stratejisinin her derste ayrı ayar gerektirdiğini gösterir.
Deneysel bilimler (biyoloji, kimya, fizik): Birincil kaynak, öğrencinin kendi laboratuvar verisidir. İkincil kaynaklar ise arka plan bilgisi ve karşılaştırma amacıyla kullanılır. 4-6 hakemli makale, 1-2 kitap ve öğrencinin orijinal veri seti, sağlam bir bilim IA'sı oluşturur.
Matematik: Matematik IA'da "keşif yolculuğu" ölçütü vardır ve bu, kaynak kullanımını farklı bir yere taşır. Birincil kaynak, öğrencinin kendi modelleme veya keşif sürecidir. İkincil kaynaklar, kullanılan matematiksel kavramların arka planı için devreye girer; ancak kaynak sayısı, beşeri bilimler IA'larına kıyasla daha düşük olabilir. Önemli olan, kullanılan her kaynağın işlevinin açık biçimde metinde yer almasıdır.
Beşeri bilimler (tarih, felsefe, din): Birincil kaynaklar, dönemin metinleri, kanun belgeleri, sanat eserleridir. İkincil kaynaklar ise bu birincil kaynakları yorumlayan tarihçi, filozof ve düşünürlerin eserleridir. Bu IA'larda 6-10 ikincil kaynak ve 2-3 birincil kaynak tipik bir bileşimdir.
Sosyal bilimler (ekonomi, psikoloji, sosyoloji, BM): Ampirik çalışmalar ve kurum raporları ağırlıklıdır. 4-6 hakemli makale, 1-2 kurum raporu, 1-2 güncel gazete kaynağı tipik bir bileşimdir. Birincil veri, anket veya mülakat biçiminde öğrencinin kendisi tarafından üretilmiş olabilir.
Dil ve edebiyat (İngiliz, Türkçe, Fransızca): İncelenen birincil metin ve onun farklı baskıları, eleştirmenlerin yorumları, kuramsal çerçeve metinleri ve dönem bağlamı kaynakları bir arada kullanılır. Bir edebiyat IA'sı için 3-4 birincil metin (roman, şiir, oyun), 4-5 ikincil kaynak (eleştiri, kuram) tipik bir bileşimdir.
Bu disipliner farklılıklar, IB Diploma sınav formatının tek tıp bir araştırma reçetesi sunmadığını gösterir. Her ders, kendi IA rehberinde araştırma ölçütlerini ayrıntılı biçimde açıklar; öğrenci bu rehberi araştırma sürecinin başında okumalı ve planını buna göre kurmalıdır.
Sonuç ve sonraki adımlar
IB Diploma IA için kaynak araştırması, plansız başlandığında yazma sürecini kemiren, planlı başlandığında ise IA'nın en güçlü omurgasını oluşturan bir evredir. 5 aşamalı tarama yöntemi, 4 temel filtre, 12 kaynaklık dengeli bibliyografya, sentez notu sistemi ve 6 haftalık zaman planı, bu evrenin yönetilebilir bir çerçeveye oturmasını sağlar. Araştırma öğrencisi, bu çerçeveyi uyguladığında, IA'nın "araştırma" bölümü sınav formatının bir gerekliliği olmaktan çıkıp, puanlamayı yukarı çeken bir unsur haline gelir.
Kaynak araştırmasının ardından üretim aşaması başlar; bu aşamada her bir sentez notu, bir paragrafın hammaddesine dönüşür. IB Dershanesi'nin birebir IB Diploma Internal Assessment programı, her öğrencinin kendi dersine özgü araştırma planını çıkarır, sentez notlarını rubrik kriterleriyle eşleştirir ve 6 haftalık zaman çizelgesini öğrencinin gerçek takvimine göre ayarlar.
SSS bölümü
Bu SSS bölümü, IB Diploma öğrencilerinin kaynak araştırmasıyla ilgili en sık sorduğu soruları kısa ve net biçimde yanıtlar.
1. IB IA için kaç kaynak yeterlidir? Genel olarak 8-15 arası bir bibliyografya idealdir. 12 kaynak, çoğu ders için dengeli bir sayıdır. Ancak sayıdan çok, her bir kaynağın işlevi ve niteliği belirleyicidir.
2. Wikipedia IA'da kaynak olarak kullanılabilir mi? Hayır. Wikipedia, keşif aracı olarak kullanılabilir; ancak atıf yapılan bir kaynak değildir. Bilgi, Wikipedia'dan değil, oradaki referansların izini sürerek ulaşılan birincil kaynaktan alınmalıdır.
3. Kaynaklar yalnızca İngilizce mi olmak zorunda? Hayır. Farklı dillerde kaynak kullanmak, IA'nın çeşitliliğini artırır. Özellikle beşeri bilimler ve sosyal bilimlerde, farklı dilde kaynaklar güçlü bir değer katar.
4. Birincil ve ikincil kaynak arasındaki fark nedir? Birincil kaynak, doğrudan incelenen olgunun kendisidir (veri, röportaj, kanun metni, sanat eseri). İkincil kaynak, birincil kaynağı yorumlayan eserdir. Sağlam bir IA, her ikisini de içerir.
5. Sentez notu neden önemlidir? Sentez notu, yazma aşamasında kaynakların anlamını koruyan tek dokümandır. Kaynağı okur okumaz doldurulan sentez notu, üretim sürecinde geri dönüş süresini yarıya indirir ve kaynakların eleştirel konumlandırılmasını kolaylaştırır.